Bir kitabı bitirdikten sonra onu rafa kaldırıp unutmak, aslında hâlâ anlatacak çok şeyi olan bir hikâyeyi sessizliğe mahkûm etmek gibi. Oysa o sayfalar bir başkasının elinde yepyeni bir anlam kazanabilir. İkinci el kitaba yönelmek ya da elindekini bir başkasınınkiyle değiştirmek, okuma serüvenini hem daha ulaşılabilir hem de daha paylaşımcı bir zemine taşıyor. Aynı parayla tek bir yeni baskı yerine üç dört farklı yazarla tanışmak, merakı besleyen en pratik yollardan biri.
Bu tercihin görünmeyen bir tarafı da var: Her yeniden okunan kitap, üretilmesi gerekmeyen bir kitap demek. Kâğıt, mürekkep, su ve nakliye zincirinin tamamı düşünüldüğünde, dolaşımda kalan bir cilt sanılandan çok daha fazla kaynağı yerinde bırakıyor. Takas masalarında, mahalle kitap köşelerinde ya da okuyucular arası küçük değişim halkalarında el değiştiren her kitap, tüketmek yerine paylaşmayı önceleyen bir alışkanlığın parçası hâline geliyor.
Üstelik ikinci el rafları, planlı alışverişin dışında kalan sürprizlere de açık. Baskısı tükenmiş bir çeviri, kenarına not düşülmüş bir deneme kitabı ya da hiç duymadığınız bir şairin ince bir seçkisi, çoğu zaman aramadığınız anda karşınıza çıkıyor. Kitabınızı devretmek ise okuduğunuz metnin serüvenini bitirmiyor; onu başka bir okurun zamanına, başka bir masanın kenarına taşıyor. Sürdürülebilir okumanın özü tam olarak bu: Az şeyle daha çok okumak ve okuduğunu geride bırakmamak.